Öfke, çoğu zaman yanlış anlaşılan ve bastırılmaya çalışılan bir duygudur.Birçok kişi öfkeyi “kontrol edilmesi gereken”, “zararlı” ya da “ayıp” bir duygu olarak tanımlar.Oysa psikolojik açıdan öfke, başlı başına bir problem değil; bir mesaj taşıyıcısıdır.

“Öfke çoğu zaman, karşılanmamış bir ihtiyacın sesidir”

Peki öfke neden ortaya çıkar?

Öfke genellikle aniden ortaya çıkıyormuş gibi hissedilir. Ancak klinik gözlem ve psikolojik kuramlar bize şunu gösterir: Öfkenin altında çoğu zaman görülmeyen, duyulmayan ya da karşılanmamış bir ihtiyaç vardır.

Bu ihtiyaçlar şunlar olabilir:

• Saygı görmek
• Anlaşılmak
• Sınırlarının korunması
• Değer verilmek
• Güvende hissetmek

Bu ihtiyaçlar uzun süre fark edilmediğinde, zihin ve beden devreye girer ve öfke, bu ihtiyacın sesli hale gelmiş şekli olur.

Öfke neden bu kadar yoğundur?

Nöropsikolojik olarak öfke, tehdit algısıyla ilişkilidir.Kişi kendini ihmal edilmiş, değersizleştirilmiş ya da sınırları ihlal edilmiş hissettiğinde,beynin tehdit sistemi aktive olur.

Bu noktada öfke:

• Kişiyi harekete geçirmeyi
• Kendini korumayı
• Sınır koymayı amaçlayan bir duygusal sinyal işlevi görür.

Yani öfke, kişiye şunu söyler:

“Burada benim için önemli bir şey ihlal ediliyor.”

Danışanlar sıklıkla şunu söyler:

“Aslında bu kadar sinirlenmek istemiyorum ama tutamıyorum.”

Bu durum genellikle, ihtiyacın uzun süredir dile getirilmemesiyle ilişkilidir. İfade edilemeyen ihtiyaçlar, zamanla öfke olarak yüzeye çıkar.

Örneğin:

• “Yoruldum” diyemeyen biri öfkelenebilir
• “Hayır” diyemeyen biri patlayabilir
• “İncindim” diyemeyen biri bağırabilir

Öfke burada bir problem değil, gecikmiş bir ifadedir.

Öfkeyi bastırmak mı, anlamak mı ?

Öfkeyi bastırmak, ihtiyacı da bastırmak anlamına gelir.

Bu da uzun vadede:

• İçsel gerginlik
• Pasif-agresif davranışlar
• Bedensel belirtiler
• İlişkisel kopukluklar olarak geri dönebilir.

Terapide amaç öfkeyi yok etmek değil; öfkenin ne anlatmaya çalıştığını birlikte anlamaktır.

Sağlıklı öfke neye benzer?

Sağlıklı öfke:

• Yıkıcı değildir
• Sınır koymaya hizmet eder
• Kişinin kendini korumasını sağlar
• İlişkide netlik yaratır
• Öfke, doğru anlaşıldığında, ilişkileri bozmaz; düzenler

Sonuç:

“Öfke çoğu zaman, karşılanmamış bir ihtiyacın sesidir” cümlesi ;

• Öfke bir düşman değil, bir işarettir
• Bastırıldığında değil, anlaşıldığında iyileştirir
• İhtiyacın fark edilmesi, öfkenin şiddetini azaltır ve belki de en önemli farkındalık şudur: Öfke bağırmaz; duyulmak ister.